Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi Nedir?
1 Ocak 2002 tarihinden sonra yürürlüğe giren Türk Medeni Kanunu ile birlikte, eşler arasındaki yasal mal rejimi "Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi" olmuştur. Aksine bir sözleşme yapılmadığı sürece, evlilik birliği içerisinde karşılığı verilerek (maaş, ticari kazanç, emek vb.) edinilen tüm malvarlığı değerleri, boşanma halinde eşler arasında yarı yarıya paylaştırılır. Bu paylaşıma konu olan değere "Artık Değer" denir.
Antalya’da gayrimenkul ve araç piyasasındaki hareketlilik nedeniyle, boşanma sonrası mal paylaşımı davaları en az boşanma davaları kadar çekişmeli geçmektedir. Tapunun veya ruhsatın sadece koca veya sadece kadın üzerinde olması, diğer eşin o mal üzerinde hakkı olmadığı anlamına gelmez. Kanun, mülkiyetin kimde olduğuna değil, malın hangi kaynakla ve ne zaman alındığına bakar.
Kişisel Mallar ve Edinilmiş Mallar Ayrımı
Mal rejiminin tasfiyesinde en önemli aşama, hangi malların paylaşıma gireceği (edinilmiş mal), hangilerinin paylaşım dışı kalacağının (kişisel mal) belirlenmesidir.
- Kişisel Mallar: Evlenmeden önce sahip olunan mallar, miras yoluyla kalan mallar, karşılıksız kazanmalar (piyango, bağış vb.), manevi tazminat alacakları ve sadece kişisel kullanıma yarayan eşyalar (kıyafet, makyaj malzemesi, saat vb.) kişisel maldır ve paylaşıma dahil edilmez.
- Edinilmiş Mallar: Çalışma karşılığı elde edilen edinimler (maaş, prim), sosyal güvenlik kurumlarından yapılan ödemeler (emekli ikramiyesi), çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar ve kişisel malların gelirleri (örneğin miras kalan evin kira geliri veya miras kalan paranın banka faizi) edinilmiş maldır.
Artık Değer ve Katılma Alacağı Hesabı
Hesaplama mantığı şöyledir: Eşin boşanma dava tarihindeki toplam malvarlığından, bu mallara ilişkin borçlar (örneğin devam eden konut kredisi borcu) ve kişisel mallar çıkarılır. Geriye kalan pozitif değer "Artık Değer"dir. Diğer eş, bu artık değerin yarısı (1/2) oranında "Katılma Alacağı" hakkına sahiptir.
Örneğin; erkeğin evlilik içinde aldığı ve değeri 4 milyon TL olan bir evi varsa ve bu evin 1 milyon TL kredi borcu devam ediyorsa, net değer 3 milyon TL’dir. Kadının katılma alacağı ise bunun yarısı olan 1.5 milyon TL olacaktır. Bu alacak bir "para alacağıdır"; yani kadın evin tapusunun yarısını değil, değerinin yarısını nakit olarak talep edebilir. Ancak borçlu eş ödeme yapamazsa, alacaklı eşin talebi üzerine malın mahkemece satılarak ödenmesi veya ayni ödeme (tapu devri) yapılması da mümkündür.
Değer Artış Payı Alacağı
Eğer bir eş, diğer eşin mal edinmesine veya malının iyileştirilmesine (tadilat, borç ödeme) kendi kişisel malından (örneğin babasından gelen parayla veya düğün takılarıyla) katkıda bulunmuşsa, bu katkısını "Değer Artış Payı" olarak geri isteyebilir. Bu alacak, genel yarı yarıya paylaşım hesabından önce hesaplanır ve katkı oranına göre güncel değer üzerinden belirlenir. Bu tür teknik hesaplamalar, uzman bilirkişiler ve deneyimli bir Antalya Boşanma Avukatı gözetiminde yapılmalıdır.