Devletin Hukuka Aykırı İşlemlerine Karşı Yargı Yolu
İdare Hukuku, devletin kamu gücünü kullanarak bireyler üzerinde tesis ettiği işlemlerin hukuka uygunluğunu denetleyen bir hukuk dalıdır. Belediyenin ruhsat vermemesi, Valiliğin güvenlik soruşturmasını olumsuz sonuçlandırması, Bakanlığın bir memuru tayin etmesi veya bir yapının kaçak olduğu gerekçesiyle yıkım kararı verilmesi birer "İdari İşlem"dir. Hukuk devletinde idarenin hiçbir eylem ve işlemi yargı denetimi dışında tutulamaz (Anayasa m. 125).
İdari işlemin iptali davası, menfaati ihlal edilen kişiler tarafından açılır. Bu davada mahkeme, işlemi; yetki (doğru kurum mu yaptı?), şekil (imza ve usul tam mı?), sebep (yasal gerekçe var mı?), konu ve amaç (kamu yararı var mı?) unsurları yönünden inceler. Bu unsurlardan birindeki sakatlık, işlemin tamamını iptal ettirir.
Dava Açma Süreleri ve Hak Düşürücü Nitelik
İdari yargıda süreler kamu düzenindendir ve mahkemece resen gözetilir. Genel dava açma süresi; İdare Mahkemelerinde 60 gün, Vergi Mahkemelerinde 30 gündür. Bu süre, idari işlemin kişiye yazılı olarak tebliğ edildiği tarihi izleyen günden başlar. Sürenin kaçırılması, ne kadar haklı olursanız olun davanın reddedilmesine (süre aşımı) neden olur. Antalya gibi imar uygulamalarının yoğun olduğu yerlerde, askı süreleri ve tebligat tarihleri çok dikkatli takip edilmelidir.
Telafisi Güç Zararlar ve Yürütmenin Durdurulması (YD)
İptal davası açmak, kural olarak idari işlemin uygulanmasını durdurmaz. Örneğin, yıkım kararına karşı dava açsanız bile, mahkeme karar verene kadar belediye gelip binayı yıkabilir. İşte bu durumu önlemek için "Yürütmenin Durdurulması" (YD) talep edilmelidir. İYUK m. 27 uyarınca, işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zararlar doğacaksa ve işlem açıkça hukuka aykırıysa mahkeme YD kararı verir. YD kararı, dava sonuna kadar işlemi "dondurur". Memur atamalarında, yıkım işlerinde ve öğrencilikle ilgili işlemlerde YD kararı hayati önem taşır. Antalya İdare Avukatı, dilekçesinde bu iki şartın varlığını somut delillerle ispatlayarak müvekkilini korur.