İşyerinde Psikolojik Şiddet: Mobbing
Modern iş hayatının en büyük sorunlarından biri olan Mobbing (Bezdiri); işyerinde bir veya birkaç kişi tarafından diğer bir kişiye veya kişilere yönelik olarak, sistematik biçimde, düşmanca ve ahlak dışı bir iletişim yöneltilmesi şeklinde ortaya çıkan psikolojik terördür. Mobbing tek seferlik bir kavga veya hakaret değildir; süreklilik göstermesi, kasıtlı olması ve işçiyi yıldırma, pasifize etme veya işten uzaklaştırma amacı taşıması gerekir.
Mobbing sayılan davranışlar şunlardır:
- İşçinin yeteneklerinin çok altında işler verilmesi veya hiç iş verilmemesi (tecrit),
- Sürekli sözünün kesilmesi, bağırılması, azarlanması,
- Hakkında dedikodu çıkarılması veya fiziksel görünümüyle alay edilmesi,
- Özel kutlamalara veya toplantılara kasıtlı olarak çağrılmaması,
- Ofis yerinin izole edilmesi (örneğin bodruma veya tuvalet yanına taşınması).
İşçinin Hakları ve Haklı Fesih (İstifa)
Mobbinge uğrayan işçi, İş Kanunu madde 24/II (Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller) uyarınca iş sözleşmesini haklı nedenle derhal feshedebilir. Bu durumda işçi istifa etmiş sayılmaz; tam tersine Kıdem Tazminatına hak kazanır. Ayrıca, mobbingin yarattığı manevi tahribat nedeniyle Borçlar Kanunu kapsamında Manevi Tazminat talep edebilir. Eğer mobbing, ayrımcılık (dil, din, ırk, cinsiyet vb.) temeline dayanıyorsa, ayrıca 4 aylık ücret tutarında "Ayrımcılık Tazminatı" da istenebilir.
İspat Sorunu ve Yargıtay Yaklaşımı
Mobbing davalarında en büyük zorluk ispattır. Çünkü mobbing genellikle kapalı kapılar ardında veya soyut davranışlarla yapılır. Ancak Yargıtay, son yıllardaki kararlarında işçi lehine "Yaklaşık İspat" ilkesini benimsemiştir. İşçinin sunduğu emareler (psikolog raporları, reçeteler, WhatsApp yazışmaları, e-postalar, kamera kayıtları veya tanık beyanları) mobbingin varlığı konusunda mahkemede güçlü bir kanaat oluşturuyorsa, ispat yükü yer değiştirir. Artık işveren, mobbing yapmadığını veya işçinin iddialarının asılsız olduğunu ispatlamak zorundadır. Antalya'daki yoğun çalışma temposunda yaşanan bu tür vakalarda, işçinin "mobbing günlüğü" tutması ve süreci delillendirmesi, davanın kazanılması için hayati önem taşır.