Kiracının Parası, Ev Sahibinin Cebinde Mi Durmalı?
Kira sözleşmelerinde "Depozito" olarak bilinen Güvence Bedeli, ev sahibinin kendini, kiracının eve verebileceği zararlara veya ödenmeyen aidat/kira borçlarına karşı korumak için aldığı paradır. Ancak TBK madde 342, bu konuda çok net ve emredici kurallar getirmiştir. Ne yazık ki Türkiye'de ve Antalya uygulamasında bu madde neredeyse hiç uygulanmamakta, bu da sözleşme bitiminde büyük kavgalara neden olmaktadır.
Yasal Sınır: 3 Aylık Kira Bedeli
Kanuna göre ev sahibi, depozito olarak en fazla 3 aylık kira bedeli tutarında para veya kıymetli evrak (senet/çek) isteyebilir. 3 ayı aşan depozito talepleri (örneğin 6 aylık peşin depozito veya 1 yıllık senet) hukuka aykırıdır. Eğer sözleşmede 3 ayı aşan bir miktar varsa, aşan kısım geçersizdir.
Vadeli Ortak Hesap Zorunluluğu
TBK 342. maddenin en devrimci ama en az uygulanan hükmü şudur: "Güvence bedeli olarak verilen para, kiracı ve kiralayanın ortak rızasıyla çekilmek üzere, bir bankada açılacak Vadeli Ortak Hesaba yatırılır." Yani depozito ev sahibinin cebine girmemeli, bankada faiz getirmelidir.
- Neden Önemli? 5 yıl önce verilen 5.000 TL depozito, enflasyon karşısında eriyip pul olmaktadır. Eğer bu para vadeli altına veya dövize endeksli bir ortak hesaba yatırılmış olsaydı, kiracı çıkarken parasını değerini korumuş olarak geri alacaktı.
- Hesaptan Nasıl Çekilir? Para, ancak iki tarafın imzasıyla, icra takibi kesinleşirse veya mahkeme kararı olursa bankadan çekilebilir. Banka, tarafların onayı olmadan parayı kimseye veremez.
Depozitonun İadesi ve Kesinti Yapılması
Kira sözleşmesi bittiğinde ev sahibi, depozitoyu iade etmek zorundadır. Ancak kesinti yapmak istiyorsa (boya parası, kırık cam, ödenmemiş aidat vb.) bunu kiracıya ispatlamalıdır. Süre: Ev sahibi, kira sözleşmesi sona erdikten sonra 3 ay içinde kiracıya karşı kira sözleşmesiyle ilgili bir dava açmazsa veya icra takibi yapmazsa, banka (ortak hesap varsa) parayı kiracıya iade etmek zorundadır. Uygulamada, ev sahipleri depozitoyu "evi boyatmadın" diyerek vermemektedir. Ancak "olağan kullanım"dan kaynaklanan eskimeler (duvarda tablo izi, boyanın renginin solması) için depozito kesilemez. Yargıtay, hor kullanma (kapının kırılması, parkenin yanması) dışındaki normal yıpranmaların kiraya dahil olduğunu kabul eder. Kiracı, haksız yere verilmeyen depozitosu için İcra Takibi başlatabilir ve %20 İcra İnkar Tazminatı talep edebilir.