Kiracının Mahremiyeti vs. Mülkiyet Hakkı
Ev sahibi evini satmak istediğinde veya kiracı çıkacağını bildirdikten sonra evi başkasına kiralamak istediğinde, mevcut kiracının evi adaylara gösterme zorunluluğu doğar. Bu yükümlülük Türk Borçlar Kanunu’nun 319. maddesinde açıkça düzenlenmiştir: "Kiracı, bakım, satış ya da sonraki kiralama için zorunlu olduğu ölçüde, kiralananın gezilip görülmesine izin vermekle yükümlüdür." Ancak bu hak, ev sahibine "istediğim zaman emlakçıyla gelirim" yetkisi vermez. Kiracının da bir özel hayatı, mahremiyeti ve çalışma düzeni vardır.
Makul Gün ve Saat Kriteri
Kanun, evi gösterme borcunun "kiracıya en uygun zamanda" ve "makul ölçülerde" kullanılmasını emreder.
- Haber Verme Şartı: Ev sahibi veya emlakçı, çat kapı gelemez. Makul bir süre önceden (örneğin 1-2 gün önce) randevu alınmalıdır.
- Süre ve Sıklık: Evi her gün göstermek veya sabahın köründe/gecenin geç saatinde göstermek zorunluluğu yoktur. Uygulamada genellikle haftada 1 veya 2 gün, belirli saat aralıklarında (örneğin Cumartesi 14:00-16:00 arası) gösterme izni kabul görür.
Kiracı Evi Göstermezse Ne Olur?
Eğer kiracı, kötü niyetli olarak evi göstermiyor, emlakçıları içeri almıyor ve satışı/kiralamayı engelliyorsa, ev sahibi Sulh Hukuk Mahkemesi’ne başvurarak "Kiralananın Gösterilmesine İzin Verilmesi" (Tedbir) davası açabilir. Mahkeme çok hızlı bir şekilde (dosya üzerinden veya tek celsede) "Evin haftanın şu günleri, şu saatler arasında gösterilmesine" karar verir. Kiracı bu mahkeme kararına da uymazsa, ev sahibi; evi satamamaktan veya kiraya verememekten doğan zararını (örneğin fiyat düşüşünü veya boş kalan ayların kirasını) kiracıdan tazminat olarak talep edebilir. Bu nedenle inatlaşmak yerine, tarafların yazılı bir program üzerinde anlaşması (örneğin WhatsApp üzerinden gün belirlemesi) en hukuki ve pratik çözümdür.