Miras Hukukunda Ölüme Bağlı Tasarruflar
Türk Medeni Kanunu, kişilerin vefatlarından sonra malvarlıklarının kaderini belirlemeleri için "ölüme bağlı tasarruf" hakkı tanımıştır. Bu hakkın en yaygın kullanım biçimi vasiyetnamelerdir. Ancak hukukumuzda vasiyetname düzenlemek, sanılanın aksine son derece sıkı şekil şartlarına bağlanmıştır. Bu şartlara uyulmaması, vasiyetnamenin iptali davası ile tüm arzuların geçersiz sayılmasına neden olabilir.
Kanunumuzda üç tür vasiyetname bulunur: Resmi vasiyetname, el yazılı vasiyetname ve sözlü vasiyetname. Bunlar arasında ispat gücü en yüksek olan ve iptal edilmesi en zor olanı "Resmi Vasiyetname"dir. Resmi vasiyetname, iki tanık huzurunda, noter, sulh hakimi veya yetkili memur önünde düzenlenir. Okuma yazma bilenler ve bilmeyenler için ayrı prosedürler uygulanır. Vasiyetçinin iradesinin açıkça memura beyan edilmesi, tutanağa geçirilmesi ve tanıkların da bu sürece şahitlik etmesi gerekir. Tanıkların vasiyetçinin akrabası olmaması, okuryazar olması gibi yasaklar şekil şartlarının temelini oluşturur.
El Yazılı Vasiyetname ve Riskleri
El yazılı vasiyetname ise daha pratik görünmekle birlikte, en çok iptal edilen türdür. Kanuna göre; el yazılı vasiyetnamenin başından sonuna kadar vasiyetçinin kendi el yazısı ile yazılmış olması ve tarih (gün, ay, yıl) ile imzasını taşıması zorunludur. Bilgisayarda yazılıp imzalanan veya başkasına yazdırılan metinler kesinlikle geçersizdir. Ayrıca vasiyetçinin ayırt etme gücünün yerinde olup olmadığı (akıl sağlığı), vasiyetnamenin düzenlendiği tarihteki raporlarla ispatlanmalıdır.
Mirasçılıktan Çıkarma (Iskat)
Miras hukukunun en çarpıcı konularından biri de mirasçılıktan çıkarmadır. Bir baba veya anne, evladını mirastan tamamen mahrum bırakabilir mi? Kural olarak "Saklı Pay" kuralları buna engeldir. Ancak TMK 510. maddesi, belirli ağır hallerde mirasbırakana bu yetkiyi vermiştir. Mirasçının, mirasbırakana veya yakınlarına karşı ağır bir suç işlemesi (örneğin canına kastetmesi) veya aile hukukundan doğan ödevlerini (bakım, gözetim, saygı) önemli ölçüde ihlal etmesi durumunda, mirasbırakan vasiyetnamesinde gerekçesini açıkça belirterek o kişiyi mirastan ıskat edebilir. Iskat edilen kişi saklı payını dahi alamaz. Ancak gerekçenin ispatı, vasiyetname açıldığında diğer mirasçılara veya vasiyet alacaklısına düşer. Gerekçe ispatlanamazsa çıkarma işlemi geçersiz olur.
Antalya Miras Avukatı olarak tavsiyemiz, miras planlaması yapılırken profesyonel hukuki destek alınmasıdır. Zira yanlış bir kelime veya eksik bir tarih, tüm vasiyetnamenin iptaline yol açarak mirasın kanuni mirasçılara (istenmeyen kişilere) kalmasına neden olabilir.