Ölümlü Kazalarda Geride Kalanların Hakları
Hukuka aykırı bir fiil (trafik kazası, iş kazası, doktor hatası veya cinayet) sonucunda bir kişinin vefat etmesi halinde, hayatta iken o kişinin maddi desteğiyle yaşamını sürdüren yakınları (eş, çocuklar, anne-baba), bu desteğin kesilmesi nedeniyle uğradıkları zararı talep edebilirler. Buna "Destekten Yoksun Kalma Tazminatı" denir. Bu tazminatın amacı, destek ölmese idi, yakınlarının nasıl bir yaşam standardı olacaksa, o standardın parasal olarak sağlanmasıdır.
Bu tazminat türü, miras hukukundan bağımsızdır. Yani mirası reddeden bir çocuk veya eş de destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilir. Çünkü bu hak, tereke (miras) yoluyla ölen kişiden geçmez; ölüm olayı nedeniyle destek görenlerin şahsında doğrudan doğan bağımsız bir haktır.
Kimler Destek Tazminatı İsteyebilir?
- Eş: Ölen kişinin eşi, evlilik birliği içinde maddi destek aldığı varsayıldığı için tazminat hakkına sahiptir. Eşin çalışıyor olması veya gelirinin olması tazminat almasına engel değildir, sadece miktarı etkileyebilir.
- Çocuklar: Çocuklar, kural olarak kız çocukları evlenene kadar, erkek çocukları 18 yaşına (üniversite okuyorsa 25 yaşına) kadar destek tazminatı alabilir. Engelli çocuklarda bu süre ömür boyu olabilir.
- Anne ve Baba: Ölen çocuk, sağlığında anne ve babasına düzenli maddi katkıda bulunuyorsa veya ileride bulunması muhtemelse (örneğin çocuk yaşta ölse bile), anne ve baba da tazminat isteyebilir.
- Nişanlı veya Birlikte Yaşayanlar: Resmi nikah olmasa bile, ölen kişinin düzenli olarak maddi destek sağladığı kişiler (imam nikahlı eş, nişanlı) destek ilişkisini ispatlayarak tazminat alabilir.
TRH-2010 Tablosu ve Aktüerya Hesabı
Tazminat miktarı, "Aktüerya Hesabı" denilen teknik bir yöntemle belirlenir. Hesaplamada; ölenin yaşı, maaşı/geliri, kusur oranı ve geride kalanların muhtemel yaşam süreleri (bakiye ömür) dikkate alınır. Yargıtay, yaşam süresi hesaplamalarında artık "PMF-1931" tablosu yerine, Türkiye verilerine dayalı "TRH-2010" Yaşam Tablosu'nun kullanılmasını zorunlu kılmıştır. Bu tablo, ortalama insan ömrünü daha uzun kabul ettiği için tazminat miktarlarını artırmıştır.
Sigorta şirketleri, genellikle asgari ücret üzerinden ve eski tablolarla hesaplama yaparak düşük ödeme teklif etmektedir. Antalya Tazminat Avukatı desteğiyle açılan davalarda, gerçek gelir (maaş bordrosu düşük olsa bile emsal ücret araştırmasıyla) ve güncel katsayılar üzerinden yapılan hesaplamalarla çok daha yüksek tazminatlara hükmedilmektedir.